13-12-13

Conflict over de banbrouwerij in Budingen (1683)

In de schepengriffie van Budingen vond ik een dik pak met stukken over een lang aanslepend proces uit 1683 tussen de heer van Budingen, Alexandre de Longin, en de dorpsgemeenschap. Bron van het conflict waren de banrechten op de brouwerij van de heer. Die brouwerij werd paanhuis of kamme genoemd. De banrechten stammen uit de middeleeuwen en betekende dat de inwoners van een heerlijkheid verplicht waren om de molen of de brouwerij van de heer te gebruiken.

In Budingen bezat de heer een dergelijke banbrouwerij, die aan een brouwer werd verhuurd. De tappers uit Budingen dienden er hun bier te laten brouwen. Meer nog, wanneer de brouwerij niet voldoende kon produceren om aan de vraag te voldoen, moesten de tappers toestemming vragen aan de heer om vreemde bieren te mogen inkopen, bijvoorbeeld uit Zoutleeuw, Leuven of Hoegaarden. Mits betaling natuurlijk,  “mits den heere recognoscerende, door een som geld te betalen. 

We weten niet hoe het conflict tussen de aanspraken van de heer van Budingen en de tappers van Budingen is ontstaan. De oude heer van Budingen hield strikt aan zijn banrecht op de brouwerij en liet overtreders ervan calengieren. Hij had “den feudalen camme” veel groter en gerieflijker gemaakt als voorheen. Na diens dood, trad zijn zoon Alexandre de Longin in het bezit van de heerlijkheid Budingen. Door zijn lange afwezigheid zal de verplichting om te moeten betalen voor het slijten van vreemd bier in onbruik geraakt zijn. Toen de heer opnieuw zijn banrecht wou laten respecteren, stootte hij op het verzet van de dorpsgemeenschap.

Wij weten niet hoe het proces is afgelopen, maar dit is een mooie casestudy over heerlijke rechten in de 17de eeuw. Hoe heren probeerden in onbruik geraakte oude verplichtingen nieuw leven in te blazen, en hoe de dorpsgemeenschap zich daartegen verzette.

Bron: RAL, SGB (Budingen), nr. 7179.

22:21 Gepost door Hagelandia | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.