13-09-14

De opkomst van de aardappel in Brabant

Getuigenis van de bejaarde Melchior Sibels op 14 augustus 1777 voor de heren commissarissen van de Soevereine Raad van Brabant:

De getuige, die geboren en opgegroeid is in Schaarbeek en er altijd gewoond heeft, herinnert zich nog zeer goed dat, toen hij acht à negen jaar oud was, zijn vader een kleine partij patatten of aardappelen van zijn buren had gekocht. Zijn vader had die op kleine verloren hoeken van zijn hof geplant. De patatten die daar uit voortkwamen werden uitsluitend voor het onderhoud van zijn huishouden gebruikt. Toen waren er veel mensen die geen patatten wilden eten. Een zekere Peeter De Nie van Schaarbeek begon, nu 50 jaar geleden, de eerste patatten in Schaarbeek op het volle veld te planten op een vierendeel. Voornoemde De Nie zag dat de patatten gevraagd begonnen te worden, en begon geleidelijk meer en meer patatten te planten. Meerdere personen uit Schaarbeek zagen dat De Nie met het planten van patatten goed boerde en begonnen ook patatten in kleine hoeveelheden te planten. In Evere werden toentertijd geen patatten te velde geplant. Sommige personen uit Evere die zagen hoe groot het voordeel was dat die van Schaarbeek hadden door het planten van patatten, begonnen ook te velde patatten in kleine hoeveelheden te planten. Dit groeide geleidelijk aan, ieder voor zijn huishouden en sommige ook om naar de markt te brengen.

De getuige kan zich nog goed herinneren dat het pas sinds het jaar 1740 was dat men op de velden of labeurlanden patatten begon te planten in grote hoeveelheden, zowel in Evere als in Schaarbeek. Het is hem ook bekend dat sommige particulieren, zowel in Evere als in Schaarbeek aan geringe lieden land begonnen te verhuren ter grootte van halve vierendelen, vierendelen en halve dagwanden, om door hen met patatten beplant te worden. Deze kleine partijen werden verhuurd aan 6 à 7 gulden het vierendeel, en momenteel aan 9 gulden, mits ze door die particulieren bemest en bewerkt worden. Voor het jaar 1740 droegen de inwoners van Schaarbeek en Evere de patatten slechts met manden of korven naar de markt. Sedert 1740 brachten ze die in grotere hoeveelheden met zakken en anderszins naar de markt.

De getuige weet zeer goed, en heeft van veel mensen horen zeggen dat, sinds de patatten in Schaarbeek en Evere en op andere plaatsen in zo grote hoeveelheden geplant worden, veel mensen ze in plaats van brood voor hun nooddruft en kost gebruiken. Vooral in de huishoudens van geringe lieden wordt veel minder brood geconsumeerd. De kleine patatten worden gebruikt om de beesten vet te mesten. Dit alles is er de oorzaak van dat sommige huishoudens momenteel veel minder graan doen malen en verbruiken dan vroeger. De molenaars en bakkers klagen over het verminderen van het malen van graan en het debiet van het brood, sedert de patatten in zulke grote hoeveelheden geplant worden.

(hertaald in de directe rede vanuit 'CNOPS, Aardappelteelt te Evere en omstreken in de achttiende eeuw', in: ESB, 1953, p. 305-306)

09:37 Gepost door Hagelandia | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.