25-09-09

De brouwers van Neerlinter rond 1795

De telling van het jaar IV (1796) is een heel belangrijke bron voor de beroepsstructuur van onze dorpen op het eind van de 18de eeuw. Maar als men deze telling vergelijkt met andere tellingen uit dezelfde periode, dan ontdekt men soms anomalieën, die ons ervoor moeten hoeden om niet onkritisch van deze telling gebruik te maken.

Zo bv. zijn in de telling van het jaar IV voor Neerlinter geen brouwers te vinden. Men zou daaruit de verkeerde conclusie kunnen trekken dat deze belangrijke agrarische nijverheid in dit dorp niet aanwezig was. Dat er wel degelijk brouwers in Neerlinter waren, blijkt uit de kohieren van de patentbelasting van het jaar V (1796/97). De patentbelasting was een belasting op ambachtelijke en commerciële activiteiten, door de Fransen ingevoerd. In het kohier van Neerlinter zijn maar liefst 12 brouwers en 10 herbergiers terug te vinden. Er zijn ook cohieren uit het jaar VI en VII.

12 brasseurs: L. Pulinckx, J.A. Arnauts, Pierre Michiels, G. Kemerlinkckx, L. Kemerlinckx, la veuve Claes, Ch. Struijs, Henri Moens, Michiels, Lambert Pulinckx, L. Leenaers, M. Vugghelen

10 cabaretiers: Jean Moens, Jean Govens, Jean François, Jean Delvaux, Guillaume Aelen, George Reniers, Mahaut, Guillaume Coninckx, Jean Vaes, Pierre François

We kunnen daaruit leren dat grote boeren naast hun landbouwbedrijf ook dikwijls als nevenberoep een brouwerij uitbaatten. Het brouwbedrijf is sterk verweven met de landbouw, en alleen kapitaalkrachtigen zoals grote boeren konden een brouwerij uitbaten. We kunnen er ook uit leren dat men in de mate van het mogelijke niet op één bron mag steunen, maar zoveel mogelijk andere bronnen moet raadplegen, om de informatie samen te leggen en te synthetiseren.

Ook in de laatste 20ste penning-belasting van het Ancien Régime in Neerlinter, uit 1793, vinden we veel brouwers, stokers en tappers terug:

11 brouwers: Adriaen Michiels, Christiaen Struijs, Weduwe Anthoen Vandevin, Weduwe Guiliam Claes, Geeraert Kemerlinckx, Germanus Van Vuchelen, Jan Matthijs Pulinckx, Joannes Antoinius Arnauts, Joannes Robertus Arnauts, Lambert Pulinckx, Sr. M. Van Vuchelen.

3 stokers: Guilliam Van Bael, Joannes Antonius Arnauts, Libertus Kemerlinckx sone L.

14 tappers: Caspar Van Roelen, Weduwe Pierre Matthues, Foliaen Lamberts, Gillis Tossaint, Guilliam Viegen, Hendrik Jordens, Hendrik Moens, Jan François, Jan Pulinckx, Joris Mertens, Joris Reniers, Librecht Lenaerts, Peter Joannes Govaerts, Wouter Draelants

Men herkent veel dezelfde families van boeren-brouwers in het 20ste penningkohier uit 1793 en het kohier van de patentbelasting uit het jaar V, o.a. de Arnauts'en, de Kemerlinckx'en en de Pulinckx'en, die tot de grootste boerenfamilies van Neerlinter behoorden. Joannes Antonius Arnauts is één van de hoogst aangeslagenen in de gedwongen lening van het jaar IV, met een fortune apparente van 30.000 gulden en een produit annuel en apparence de leur industrie van 1.000 gulden. Ook weduwe Anthoen Vandevin, cultivatrice et brasseuse , met een vermoedelijk fortuin van 40.000 gulden en een geschat jaarlijks inkomen van 1.500 gulden, behoort tot de rijkste inwoners van Neerlinter.

In het algemeen is het vergelijken van persoonsgegevens uit verschillende bronnen een redelijk zenuwslopende bezigheid. Het is heel moeilijk om een individu uniek te identificeren in verschillende bronnen. Soms is iemand enkel met initialen weergegeven, soms met een dubbele voornaam en dan weer met één voornaam. Voeg daaraan toe dat de Franse ambtenaren Vlaamse namen dikwijls verbasterden en akoestisch neerschreven. Zulke vergelijking van personen uit verschillende bronnen is een zeer taaie, analytische bezigheid, waarbij men dikwijls uit frustratie zijn kap over de haag gooit. Soms vindt men bv. een 'Jan Hendrickx' in de ene bron en ook in een andere bron, men denkt dat het om dezelfde persoon gaat, maar dan ontdekt men dat er nog twee andere Jan Hendrickx' en zijn, en men kan opnieuw beginnen.

Bronnen

Telling van het jaar IV van Neerlinter, in fotocopie uitgegeven door het Algemeen Rijksarchief

Rijksarchief Anderlecht, Dijledepartement, kohieren van de patentbelasting, jaar V, Municipaal kanton Zoutleeuw, nr. 1012

Rijksarchief Leuven, Schepengriffies Vlaams-Brabant (Neerlinter), 20ste penning Neerlinter, 1793, nr. ?

Rijksarchief Anderlecht, Dijledepartement, Gedwongen lening jaar IV, kanton Zoutleeuw, nr. 1374